„Ekologiczny”, „eko”, „zielony”, „przyjazny dla środowiska” – takie określenia coraz częściej pojawiają się na opakowaniach i w opisach produktów. Same w sobie mówią jednak niewiele. Jeśli chcesz świadomie wybierać produkty do biura, warto sprawdzić, co konkretnie stoi za deklaracją producenta.

Czy produkt zawiera materiał z recyklingu? Jeśli tak, jaki jest jego udział? Czy papier lub drewno posiada certyfikat pochodzenia? Czy produkt uzyskał niezależne oznakowanie środowiskowe? Czy można wymienić w nim wkład zamiast wyrzucać cały produkt? To właśnie konkretne, możliwe do zweryfikowania informacje pozwalają lepiej porównać artykuły biurowe niż samo hasło „ekologiczny”.

Pierwszą rzeczą, na którą warto zwrócić uwagę, jest precyzja informacji. Określenie „produkt ekologiczny” nie wyjaśnia, co właściwie wyróżnia dany artykuł. Znacznie więcej mówią informacje takie jak:

Im bardziej konkretna i możliwa do sprawdzenia informacja, tym łatwiej świadomie porównać produkty. Warto przy tym zwracać uwagę, czego dokładnie dotyczy dana cecha. Jeżeli z recyklingu wykonano wyłącznie opakowanie, nie oznacza to automatycznie, że cały produkt jest wykonany z materiałów z recyklingu.

Samo określenie „recycled” lub „z recyklingu” nie zawsze mówi, jaka część produktu została wykonana z materiałów wtórnych.

Dlatego przy wyborze np. segregatorów, koszy na śmieci, przyborników, długopisów, opakowań czy innych produktów z tworzyw warto szukać informacji procentowej. „Wykonany w 80% z tworzywa pochodzącego z recyklingu” jest znacznie bardziej użyteczną informacją niż samo „produkt z recyklingu”.

Warto również odróżnić dwie różne cechy: materiał z recyklingu oznacza, że do wykonania produktu wykorzystano surowiec odzyskany, natomiast produkt nadający się do recyklingu oznacza, że po zużyciu może zostać poddany odpowiedniemu procesowi odzysku. To nie jest to samo.

FSC jest jednym z najczęściej spotykanych certyfikatów na papierze, kartonie, produktach papierniczych, opakowaniach i innych wyrobach wykonanych z materiałów pochodzenia leśnego.

Na produktach papierowych i drewnianych można spotkać również certyfikację PEFC. Podobnie jak FSC, system ten pozwala identyfikować pochodzenie materiałów wykorzystanych w produkcie i opiera się na kontroli łańcucha dostaw. Możesz spotkać m.in. oznaczenia PEFC Certified oraz PEFC Recycled.

FSC i PEFC nie należy więc traktować jako ogólnych synonimów słowa „ekologiczny”. Są to konkretne systemy certyfikacji dotyczące przede wszystkim pochodzenia surowców.

Jednym z oznaczeń, na które warto zwracać uwagę, jest EU Ecolabel, czyli oficjalne oznakowanie środowiskowe Unii Europejskiej.

Kryteria EU Ecolabel są ustalane osobno dla różnych grup produktów i uwzględniają istotne aspekty ich cyklu życia. Oznakowanie występuje m.in. w takich kategoriach jak papier, produkty higieniczne czy środki czystości.

W zależności od grupy produktu wymagania mogą odnosić się m.in. do pochodzenia surowców, emisji, zużycia energii, ograniczenia określonych substancji czy sposobu produkcji.

Dlatego przy wyborze papieru, ręczników papierowych czy chemii do sprzątania EU Ecolabel daje bardziej konkretną informację niż stworzone przez producenta ogólne hasło „eco”.

Na produktach dostępnych na polskim rynku można znaleźć także inne niezależne oznakowania środowiskowe.

Blue Angel, czyli Błękitny Anioł, jest oficjalnym niemieckim oznakowaniem środowiskowym. W przypadku artykułów biurowych można spotkać je m.in. na papierze i innych produktach wykonanych z materiałów z recyklingu.

Nordic Swan Ecolabel to oficjalne oznakowanie środowiskowe krajów nordyckich. Obejmuje wiele kategorii produktów używanych również w biurach, m.in. papier, produkty higieniczne, środki czystości czy wybrane artykuły biurowe.

Nie każdy produkt musi oczywiście posiadać jedno z tych oznaczeń. Certyfikat daje jednak możliwość sprawdzenia, jakie wymagania produkt spełnia i kto je weryfikuje, zamiast polegać wyłącznie na deklaracji producenta.

Na opakowaniach można znaleźć również własne oznaczenia producentów: zielone listki, drzewa, symbole planety, nazwy programów środowiskowych czy hasła stworzone przez konkretną markę.

Sam wygląd znaczka nie oznacza jednak, że produkt przeszedł niezależną certyfikację.

Dlatego warto sprawdzić:

- kto przyznaje dane oznaczenie,

- czego dokładnie ono dotyczy,

- jakie są kryteria jego przyznawania,

- czy kryteria są publicznie dostępne,

- czy spełnienie wymagań jest weryfikowane przez niezależny podmiot.

To szczególnie ważne w kontekście nowych zasad EmpCo, które zwiększają znaczenie wiarygodności i możliwości zweryfikowania oznaczeń oraz deklaracji środowiskowych.

To kolejna istotna różnica. Przykładem jest ISO 14001, które dotyczy systemu zarządzania środowiskowego organizacji.

Firma może posiadać certyfikowany system zgodny z ISO 14001, ale nie oznacza to automatycznie, że każdy produkt tej firmy posiada określone właściwości środowiskowe.

Dlatego informację typu „producent posiada ISO 14001” warto traktować jako informację dotyczącą organizacji, a nie jako potwierdzenie, że konkretny długopis, segregator czy papier jest „ekologiczny”.

Przy wyborze produktu najlepiej szukać informacji odnoszących się bezpośrednio do konkretnego artykułu.

Nie wszystkie istotne cechy produktu muszą mieć formę certyfikatu.

W wielu kategoriach znaczenie ma również konstrukcja i sposób użytkowania produktu. Przy artykułach piśmiennych można sprawdzić, czy długopis, marker lub zakreślacz ma wymienny wkład albo możliwość ponownego napełnienia. Przy dozownikach do mydła czy środków czystości – czy stosuje się w nich wymienne uzupełnienia. Przy pojemnikach na żywność czy bidonach – czy są przeznaczone do wielokrotnego użytkowania.

Zamiast automatycznie określać taki produkt jako „ekologiczny”, znacznie bardziej precyzyjnie jest wskazać jego konkretną cechę: wymienny wkład, możliwość ponownego napełniania, wielorazowe zastosowanie czy określony udział materiału z recyklingu.

Szczególnej ostrożności wymagają hasła takie jak „CO2 neutral”, „climate neutral”, „neutralny klimatycznie”, „zeroemisyjny” czy „carbon neutral”.

Warto sprawdzić, na czym dokładnie opiera się taka deklaracja. Czym innym jest rzeczywiste ograniczenie emisji związanych z produktem, a czym innym kompensowanie ich poprzez zakup jednostek offsetowych czy finansowanie projektów realizowanych poza łańcuchem wartości produktu.

To jeden z obszarów szczególnie istotnych w EmpCo. Dlatego samo oznaczenie „CO2 neutral” nie powinno być traktowane jako uniwersalne potwierdzenie ekologiczności produktu.

Przy papierze do drukarki, kopertach, teczkach i innych produktach papierniczych warto sprawdzać przede wszystkim rodzaj surowca, zawartość włókien z recyklingu oraz oznaczenia FSC, PEFC, EU Ecolabel lub Blue Angel.

Przy środkach czystości i produktach higienicznych warto zwrócić uwagę na niezależne oznakowania środowiskowe, np. EU Ecolabel lub Nordic Swan, oraz na konkretne informacje dotyczące składu, koncentracji produktu czy opakowania.

Przy długopisach, markerach i innych artykułach piśmiennych pomocne mogą być informacje o procencie materiału pochodzącego z recyklingu oraz możliwości wymiany lub uzupełniania wkładu.

Przy segregatorach, organizerach, koszach i wyposażeniu biurka warto zweryfikować materiał wykonania oraz rzeczywisty procent surowca pochodzącego z recyklingu.

Przy urządzeniach elektrycznych warto porównywać przede wszystkim konkretne parametry dotyczące zużycia energii, trwałości, możliwości naprawy oraz etykietę energetyczną, jeśli dla danej kategorii produktu jest stosowana.

Szukając ekologicznych produktów do biura, nie trzeba kierować się wyłącznie liczbą zielonych symboli na opakowaniu. Znacznie więcej informacji dają konkretne parametry, procentowa zawartość materiału z recyklingu, jasno określony certyfikat czy cecha umożliwiająca dłuższe korzystanie z produktu.

FSC, PEFC, EU Ecolabel, Blue Angel czy Nordic Swan odnoszą się do konkretnych zasad i kryteriów, które można zweryfikować. W przypadku własnych deklaracji producenta warto natomiast sprawdzić, czego dokładnie dotyczą i na jakiej podstawie zostały sformułowane.

Dzięki temu wybór produktów do biura może opierać się nie na ogólnych hasłach „eko”, ale na konkretnych i możliwych do porównania cechach produktów.

Nie zawsze. FSC Recycled odnosi się do materiałów odzyskanych, natomiast FSC 100% oznacza materiał pochodzący z lasów certyfikowanych FSC. FSC Mix może zawierać materiały pochodzące z kilku dopuszczonych źródeł.

Nie zawsze. Produkt nadający się do recyklingu i produkt wykonany z materiału pochodzącego z recyklingu to dwie różne rzeczy. W przypadku zawartości materiału z recyklingu najlepiej szukać konkretnej informacji procentowej.

Nie. ISO 14001 dotyczy systemu zarządzania środowiskowego organizacji. Sam fakt posiadania takiej certyfikacji przez producenta nie oznacza, że każdy jego produkt posiada określone właściwości środowiskowe.

W zależności od produktu można spotkać między innymi FSC, PEFC, EU Ecolabel i Blue Angel. Każde z tych oznaczeń ma inny zakres, dlatego warto sprawdzić nie tylko obecność logo, ale również konkretny wariant certyfikatu.